|
Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Malatya
İline bağlı bir ilçe olan Arguvan, doğuda Arapgir, batıda Hekimhan,
kuzeyde Sivas ile Divriğ ilçesi, güneyde Malatya Merkez ilçe ve Elazığ
ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına
sahiptir. Büyük bir bölümü Sivas’ta bulunan Yama Dağı’nın uzantıları
ilçe topraklarını engebelendirmektedir. Güneye doğru alçalan 1.500 m.
yüksekliğindeki bu uzantılar ilçenin batısındaki Doyuran Tepesinde en
yüksek noktasına ulaşır (1.516 m.). Bu dağlar üzerinde platolar yer
alır, burası zengin çayırları ile hayvan yetiştirilmesi yönünden
önemlidir. İlçedeki bir diğer yükselti de Göldağı olup, bu dağın güney
yamaçlarından Fırat Vadisine doğru alçalan Söğütlü Çay vadisi
Arguvan’da genişler ve Arguvan Yazısı ismini alır. İlçenin en büyük
düzlüğü olan bu ova tarım yönünden elverişli değildir.
İlçenin
doğusundan geçen Fırat Nehri’nin bir bölümü ile Şotik Çayı, Bömere
deresi, Morhamam Deresi, Çavuş Çayı ve Söğütlü Çayı yöreyi
sulamaktadır.Deniz seviyesinden 1.150 m. yüksekliktedir. İl merkezine
64 km. uzaklıktaki ilçenin yüzölçümü 1.037 km2 olup, 2000 Yılı Nüfus
Sayım sonuçlarına göre; toplam nüfusu 10.584’tür.
İlçenin
bitki örtüsü genellikle çıplaktır. Ancak, kuzey ve kuzeybatısında bozuk
baltalık ve orman özelliğini yitirmiş meşe örtüsü bulunmaktadır. İlçe
2. derece deprem kuşağı bölgesindedir. Arguvan ilçe merkezi devamlı yer
kayması sebebiyle iki defa değişmiştir. Yeni yerleşim yeri, eskisinin 2
km. kuzeyindedir.
İlçede karasal iklim hüküm sürmekte olup, kışlar çok soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.
İlçenin
ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen başlıca
tarımsal ürünler, buğday, arpa, çavdar, baklagillerdir. İlçenin
ekonomisinde en büyük önemi meyvecilikte kayısı ve elma yetiştiriciliği
taşımaktadır. Dağlardaki yaylalarda hayvancılık yapılır.
Arguvan
yöresi tarih ve arkeolojik bakımdan tam olarak incelenmemiş olmakla
beraber, eski çağda yörede bir yerleşim olduğu Morhamam, İsaköy ve
Karahöyük Köyleri ve civarında bulunan höyüklerden anlaşılmaktadır.
Buna göre; ilk yerleşimin Tunç Çağına kadar uzandığı sanılmaktadır.
Kalkolitik dönemde de burada yerleşim olmuş, bunu Hitit, Roma ve Bizans
dönemleri izlemiştir.
Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra
Danişmentli’ler, 1178 yılında Anadolu Selçuklu Devleti, Selçukluların
Moğollar’a Köse Dağı Savaşı’nda yenilmesinden sonra Moğolların, Anadolu
Beylikleri’nin kurulmaya başladığı dönemde Karakoyunlu’ların eline
geçmiştir. Yavuz Sultan Selim’in 1515 Çaldıran Savaşı’ndan sonra
Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Osmanlı döneminde Tahir
Bucağı adı ile Arapgir’e bağlı olan Arguvan, sonradan ilçe olarak
Diyarbakır’a bağlanmış 1873 yılında da Tahir adıyla Keban’a bağlı bir
nahiye haline getirilmiştir. Cumhuriyetin ilanıyla merkez ilçesi olarak
Malatya’ya bağlanmış, 1954 yılında Tahir nahiyesi merkez olmak üzere,
Arguvan ismi ile Malatya iline bağlı bir ilçe konumuna getirilmiştir.
İlçede
günümüze gelebilen herhangi bir tarihi eser bulunmamaktadır. Yalnızca
Morhamam, İsaköy ve Karahöyük köyleri yakınında höyükler bulunmaktadır.
|